ఇంద్రధనస్సు

పిల్లలూ, ఇప్పుడు వర్షాకాలం కదా! మనకు తరచూ ఆకాశంలో ఇంద్రధనుస్సులు కనిపిస్తుంటాయి. అవి ఎలా ఏర్పడతాయో తెలుసుకుందామా!

తావరణంలో మిగిలిన కాలాల కన్నా వర్షాకాలంలో నీటి ఆవిరి పెద్ద పెద్ద బిందువుల రూపంలో ఉంటుంది. సూర్యుని నుంచి వెలువడే ధవళకాంతి ఆ నీటి బిందువుల గుండా వెళ్లేప్పుడు గాలిని, నీటిపొరను వేరుచేసే అంతర ఉపరితలం వద్ద వక్రీభవనం చెందుతుంది. ఇలా వక్రీభవనం చెందే కోణాలు వివిధ తరంగదైర్ఘ్యాల (wavelengths)కు వేర్వేరుగా ఉండడం వల్ల ధవళకాంతిలోని వివిధ కాంతి తరంగాలు ఏడు రంగులుగా విడిపోతాయి. ఇలా విసినకర్రలాగా విస్తరించుకున్న సప్తవర్ణాలు, ఆ బిందువు అవతలి వైపున ఉండే అంతర ఉపరితలం వద్ద అంతర్గత సంపూర్ణ పరావర్తనం (Total Internal Reflection) చెంది మన కంటిని చేరతాయి. కాబట్టి ఇంద్రధనుస్సు మన కంటిలోనే ఏర్పడుతుంది కానీ, ఆకాశంలో కాదు. చాలామంది దీన్ని హరివిల్లు అని కూడా పిలుస్తారు. అయితే అపోహలకు తావివ్వకుండా శాస్త్రీయకోణంలో ప్రకృతి కల్పించే ఆ అందమైన దృశ్యాన్ని ఆనందంగా చూడండి.
 

                                                  ఎండగా ఉండి వర్షం కురిసినప్పుడే ఎందుకు ఏర్పడతాయి ?

వర్షపు చినుకులు చిన్న ప్రిజమ్‌ల వలె పనిచేస్తాయి, సూర్యరశ్మిని వివిధ రంగులుగా విభజిస్తాయి. కాంతి వర్షపు చినుకులోకి ప్రవేశించినప్పుడు, అది కాంతి యొక్క రంగును బట్టి కొద్దిగా భిన్నమైన కోణంలో వేగాన్ని తగ్గిస్తుంది, వంగి ఉంటుంది. అంటే వక్రీభవనం చెందుతుంది. స్పెక్ట్రం రెయిన్‌డ్రాప్‌ నుండి తొలగిపోయినప్పుడు, అది రెయిన్‌డ్రాప్‌ వెనుక నుండి ప్రతిబింబిస్తుంది. అలాగే తొలగిపోయేటప్పుడు వక్రీభవనం చెందడం వల్ల రంగులు మరింత విస్తరించినట్లు కనిపిస్తాయి. ఇంద్రధనస్సులో కనిపించే అత్యంత సాధారణ రంగులు ఎరుపు, నారింజ, పసుపు, ఆకుపచ్చ, నీలం, నీలిమందు, ఊదారంగు.